Brüt Maaştan Net Maaş Nasıl Hesaplanır?

Brüt maaş, işverenin sizin için taahhüt ettiği kesinti öncesi tutardır; net maaş ise elinize geçen paradır. Aradaki farkı SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi oluşturur. Bu yazıda brütten nete geçişi Türkiye mevzuatına göre adım adım göstereceğiz.

Brüt Net Maaş Farkının Mantığı

Net maaş, brüt maaştan zorunlu kesintilerin çıkarılmasıyla bulunur. Türkiye'de bir çalışanın maaşından yapılan işçi payı kesintileri şunlardır:

| Kesinti Kalemi | Oran (İşçi Payı) | | --- | --- | | SGK primi | %14 | | İşsizlik sigortası | %1 | | Gelir vergisi | %15 - %40 (dilime göre) | | Damga vergisi | binde 7,59 |

SGK primi ve işsizlik sigortası, brüt maaş üzerinden sabit oranla hesaplanır. Gelir vergisi ise "gelir vergisi matrahı" denilen tutar üzerinden alınır. Matrah, brütten SGK ve işsizlik kesintileri düşüldükten sonra kalan tutardır.

Adım Adım Hesaplama

Örnek olarak brüt maaşı 50.000 TL olan bir çalışanı ele alalım (yılın ilk ayı, %15 vergi dilimi varsayımıyla).

1. Adım – SGK işçi primi: 50.000 × %14 = 7.000 TL

2. Adım – İşsizlik sigortası işçi payı: 50.000 × %1 = 500 TL

3. Adım – Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500 TL

4. Adım – Hesaplanan gelir vergisi (%15): 42.500 × %15 = 6.375 TL

5. Adım – Damga vergisi: 50.000 × binde 7,59 = 379,50 TL

6. Adım – Asgari ücret istisnası: Asgari ücret tutarına isabet eden gelir ve damga vergisi tüm çalışanlarda istisnadır. Bu tutar hesaplanan vergiden düşülür. Örneği sadeleştirmek için istisnayı ihmal etmeden şöyle düşünebilirsiniz: hesaplanan vergilerden asgari ücretin vergisi kadar kısım geri düşülür.

7. Adım – Net maaş: Net = Brüt − SGK − İşsizlik − Gelir vergisi − Damga vergisi

Kaba hesapla: 50.000 − 7.000 − 500 − 6.375 − 379,50 = 35.745,50 TL

İstisna uygulandığında net maaş bu tutarın üzerine çıkar. Gerçekçi sonuç için hesap makinemizi kullanmanız en doğrusudur; çünkü asgari ücret istisnası ve kümülatif matrah her ay değişir.

Gelir Vergisi Dilimleri

Türkiye'de gelir vergisi artan oranlıdır. Yıl içinde kümülatif matrahınız yükseldikçe daha yüksek dilime girersiniz:

| Kümülatif Matrah | Vergi Oranı | | --- | --- | | İlk dilim | %15 | | İkinci dilim | %20 | | Üçüncü dilim | %27 | | Dördüncü dilim | %35 | | Üst dilim | %40 |

Bu nedenle sabit brüt maaşlı bir çalışanın net maaşı, yılın ilk aylarında en yüksek, yılın sonuna doğru en düşük olur. Yıl başında dilim sıfırlandığı için net maaş yeniden yükselir.

Dikkat Edilecekler

• Kümülatif matrah: Vergi, o aya kadarki toplam matraha göre hesaplanır. Bu yüzden aynı brütle her ay net tutar farklı olabilir.
• Asgari ücret istisnası: 2022'den beri asgari ücrete kadar olan kısım gelir ve damga vergisinden muaftır. Bu, herkesin net maaşını doğrudan artırır.
• SGK tavanı: Çok yüksek maaşlarda SGK primi belirli bir tavan tutar üzerinden alınır; tavanı aşan brütten SGK kesilmez.
• İşveren maliyeti farklı: Brüt maaş, işverene maliyet değildir. İşveren ayrıca SGK işveren payı (%15,5 ve teşviklerle %14,5) ile işsizlik işveren payını (%2) öder.

Sık Yapılan Hatalar

• Gelir vergisini brütten hesaplamak: Vergi brütten değil, SGK ve işsizlik düşülmüş matrahtan alınır. Doğrudan brütle çarpmak yanlış sonuç verir.
• Damga vergisini unutmak: Küçük bir kalem gibi görünse de binde 7,59 oranındaki damga vergisi her maaştan kesilir.
• İstisnayı iki kez saymak: Asgari ücret istisnası zaten vergiden düşülür; ayrıca AGİ eklemeye çalışmak hatalıdır çünkü AGİ kaldırılmıştır.
• Yıl boyunca sabit net beklemek: Dilim atlaması nedeniyle net maaş yıl içinde değişir; bunu bütçe planlamasında göz ardı etmeyin.

Doğru ve güncel bir sonuç için brüt maaşınızı hesap makinemize girmeniz yeterlidir. Böylece hangi vergi diliminde olduğunuzu ve elinize geçecek net tutarı net biçimde görebilirsiniz.