Vadeli Mevduat Faizi Nasıl Hesaplanır?

Vadeli mevduat, paranızı belirli bir süre bankada tutup karşılığında faiz kazandığınız bir yatırım aracıdır. Elinize geçecek net tutarı bilmek için brüt faizi hesaplayıp stopajı düşmeniz gerekir. Bu yazıda hesaplamayı Türkiye pratiğiyle adım adım gösteriyoruz.

Vadeli Mevduat Faizinin Formülü

Faiz, anapara ile yıllık oranın vadeye oranlanmasıyla bulunur:

Brüt Faiz = Anapara × (Yıllık Faiz Oranı / 100) × (Vade Günü / 365)

Bankaların ilan ettiği oran yıllıktır. Vadeniz bir yıldan kısaysa, bu oranı vade gününe göre orantılarsınız.

Net getiri için brüt faizden stopaj düşülür:

Net Faiz = Brüt Faiz − (Brüt Faiz × Stopaj Oranı)

Adım Adım Örnek

100.000 TL anaparayı 32 gün vadeyle, yıllık %45 brüt faizle yatırdığınızı varsayalım. Stopaj oranını örnek olarak %5 alalım.

1. Adım – Brüt faizi bul: 100.000 × (45 / 100) × (32 / 365) = 100.000 × 0,45 × 0,0877 = 3.945 TL

2. Adım – Stopajı hesapla: 3.945 × 0,05 = 197,25 TL

3. Adım – Net faiz: 3.945 − 197,25 = 3.747,75 TL

4. Adım – Vade sonu toplam tutar: 100.000 + 3.747,75 = 103.747,75 TL

Stopaj: Net Getirinin Belirleyicisi

Türkiye'de mevduat faizinden gelir vergisi stopajı kesilir ve oran vade süresine göre değişir. Genel eğilim şudur: vade uzadıkça stopaj oranı düşer, bu da uzun vadeli mevduatı daha avantajlı kılar. Bankanın ilan ettiği faiz oranı genellikle brüttür; bu yüzden net getiriyi görmek için stopajı mutlaka düşmelisiniz. Güncel stopaj oranları dönemsel olarak değişebildiğinden hesaplamada geçerli oranı kullanmak önemlidir.

Vadeye Göre Karşılaştırma (100.000 TL, %45 brüt)

| Vade | Brüt Faiz | Yaklaşık Net (stopaj sonrası) | | --- | --- | --- | | 32 gün | 3.945 TL | ~3.748 TL | | 92 gün | 11.342 TL | ~10.775 TL | | 180 gün | 22.192 TL | ~21.082 TL | | 365 gün | 45.000 TL | ~42.750 TL |

Not: Net değerler örnek %5 stopajla hesaplanmıştır; gerçek stopaj vadeye göre farklılaşır.

Basit Faiz mi Bileşik Faiz mi?

Standart vadeli mevduat, vade boyunca basit faiz ile çalışır: faiz sadece anapara üzerinden hesaplanır. Ancak vade sonunda anapara ve faizi birlikte yeniden yatırırsanız (rollover), bir sonraki dönem faiz daha büyük tutar üzerinden işler ve bileşik faiz etkisi oluşur. Bu, uzun vadede getirinizi ciddi biçimde artırır.

Dikkat Edilecekler

• İlan edilen oran brüttür: Net getiriyi görmek için mutlaka stopajı düşün.
• Vade günü 365 üzerinden: Yıllık oranı güne çevirirken 365'e bölün; bazı bankalar 360 kullanabilir, sözleşmeyi kontrol edin.
• Erken bozdurma: Vadeden önce parayı çekerseniz genellikle faiz alamaz veya çok düşük faiz alırsınız.
• Enflasyonla karşılaştırın: Net faiziniz enflasyonun altındaysa reel olarak kazanç sağlamıyorsunuz demektir.

Sık Yapılan Hatalar

• Yıllık oranı doğrudan uygulamak: 32 günlük vadeye %45'i olduğu gibi uygulamak faizi 11 kat fazla gösterir; vade oranını (gün/365) unutmayın.
• Stopajı atlamak: Brüt faizi net sanmak, elinize geçecek tutarı olduğundan yüksek gösterir.
• Sabit stopaj varsaymak: Stopaj vadeye göre değişir; her vade için doğru oranı kullanın.
• Enflasyonu göz ardı etmek: Nominal faize sevinip reel getiriyi hesaplamamak yanıltıcıdır.

Anaparanızı, faiz oranını ve vadeyi hesap makinemize girin; stopaj kesildikten sonra net getirinizi ve vade sonu toplam tutarınızı anında görün.